10 notes about Türkiye — for Turkish speakers learning Turkish Türkçe
🇹🇷 Türkiye
çay
Türkiye'de çay ince belli bardaklarda, demlik ve altındaki su kabından oluşan çift katlı düzenekle demlenir; koyuluğu istenen kıvama göre ayarlanır. Kişi başına çay tüketiminde dünyanın en önde gelen ülkelerindendir. Çay ikramı, esnaftan komşuluğa kadar hemen her karşılaşmanın parçasıdır.
🇹🇷 Türkiye
Türk kahvesi
Cezvede, çok ince çekilmiş kahvenin köpüğüyle birlikte pişirilerek yapılan Türk kahvesi kültürü ve geleneği 2013'te UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Listesi'ne alındı. Yanında bir bardak su ve tatlı sunulur. Fincanın dibinde kalan telveyle fal bakmak geleneğin ayrı bir parçasıdır.
Source: UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi (2013)
🇹🇷 Türkiye
misafirperverlik
Türkiye'de habersiz gelen konuğa da sofra kurulması olağan karşılanır ve ev sahibinin ikramı reddetmesi beklenmez. "Misafir umduğunu değil bulduğunu yer" atasözü bu anlayışı özetler. Konuğa çay ya da kahve ikram etmeden konuşmaya başlamak alışılmış değildir.
🇹🇷 Türkiye
eklemeli dil
Türkçede anlam, köke arka arkaya ekler getirilerek kurulur; bu yüzden tek bir kelime başka dillerde bütün bir cümleye karşılık gelebilir. Ekler ünlü uyumuna göre biçim değiştirir: "evlerde" ama "kitaplarda". Bu düzenlilik, kuralı bir kez öğrenince istisnayı azaltır.
Source: Türk Dil Kurumu, Türkçe Sözlük ve Yazım Kılavuzu
🇹🇷 Türkiye
gölge oyunu
Deriden kesilmiş figürlerin perde arkasından ışıkla yansıtılmasıyla oynanan Karagöz gölge oyunu, 2009'da UNESCO listesine alındı. Oyun tek bir sanatçının bütün karakterleri seslendirmesiyle yürür. Karagöz'ün halk diliyle Hacivat'ın ağdalı konuşması arasındaki gerilim mizahın kaynağıdır.
Source: UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi (2009)
🇹🇷 Türkiye
Ramazan Bayramı
Ramazan ayı boyunca gün doğumundan batımına oruç tutulur ve akşam iftar sofrasında toplanılır. Ayın sonunda kutlanan Ramazan Bayramı'nda büyükler ziyaret edilir, çocuklara şeker ve harçlık verilir. Kurban Bayramı ise etin komşular ve ihtiyaç sahipleriyle paylaşılmasıyla anılır.
🇹🇷 Türkiye
Nevruz
21 Mart'ta baharın gelişini kutlayan Nevruz, Türkiye'de ve geniş bir coğrafyada ateş üzerinden atlama ve toplu şenliklerle karşılanır. UNESCO tarafından çok uluslu bir dosyayla somut olmayan kültürel miras kabul edilmiştir. Gün, resmî olarak da bahar bayramı sayılır.
Source: UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi — çok uluslu dosya (2009, 2016 genişletildi)
🇹🇷 Türkiye
yağlı güreş
Edirne'de her yıl düzenlenen Kırkpınar Yağlı Güreşleri 2010'da UNESCO listesine alındı ve dünyanın kesintisiz sürdürülen en eski spor organizasyonlarından biri sayılır. Güreşçiler zeytinyağıyla yağlanır ve deri kispet giyer. Turnuvayı kazanan pehlivan "başpehlivan" unvanını alır.
Source: UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi (2010)
🇹🇷 Türkiye
âşıklık
Saz eşliğinde şiir söyleyen âşıkların geleneği 2009'da UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Listesi'ne alındı. Âşıklar çoğu zaman doğaçlama atışmalarla karşılıklı söyler. Karacaoğlan ve Âşık Veysel bu geleneğin en bilinen adlarındandır.
Source: UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi (2009)
🇹🇷 Türkiye
abi, abla, teyze
Türkçede tanımadığınız kişilere de yaşa göre akrabalık sözcükleriyle seslenilir: kendinden büyük bir erkeğe "abi", kadına "abla", daha yaşlı birine "amca" ya da "teyze". Bu hitaplar kan bağı gerektirmez, saygı ve yakınlığı aynı anda kurar. Yalnızca adla seslenmek, resmî ortamlar dışında mesafeli durabilir.