10 not, 3 ülke — İtalyanca öğrenenler için English
🇮🇹 İtalya
la passeggiata
Akşamüstü, çoğunlukla yemekten önce yapılan bu yürüyüş bir spor değil, görülmek ve karşılaşmak içindir. Küçük kasabalarda ana cadde bu saatlerde araç trafiğine kapatılır. Tanıdıklarla durup selamlaşmak yürüyüşün asıl amacı sayılır.
🇮🇹 İtalya
l'arte del pizzaiuolo
Napolili pizzacıların hamuru havada çevirerek açma ve odun ateşinde pişirme zanaatı 2017'de UNESCO listesine alındı. Geleneksel Napoli pizzası yalnızca birkaç dakikada, çok yüksek sıcaklıkta pişer. Marinara ve Margherita, korunan tarifin iki klasik biçimidir.
Kaynak: UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi (2017)
🇮🇹 İtalya
il caffè
İtalya'da "un caffè" istemek bir espresso ısmarlamak demektir ve çoğu zaman barda ayakta, birkaç dakikada içilir. Sütlü kahveler geleneksel olarak sabah kahvaltısına aittir; öğle yemeğinden sonra cappuccino ısmarlamak alışılmış değildir. Bar tezgâhında içmek, masaya oturmaktan genellikle daha ucuzdur.
🇮🇹 İtalya
il canto lirico
İtalyan opera şarkıcılığı 2023'te UNESCO'nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Listesi'ne girdi. Opera bir sanat formu olarak 16. yüzyıl sonunda Floransa'da doğdu ve terimlerinin çoğu bugün dünyanın her yerinde İtalyanca kullanılır: aria, libretto, soprano. Milano'daki La Scala türün simge sahnelerindendir.
Kaynak: UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi (2023)
🇮🇹 İtalya
il Ferragosto
15 Ağustos'ta kutlanan Ferragosto, yazın en yoğun tatil günüdür; birçok şehirde dükkânlar ve işletmeler kapanır. Kökeni Roma İmparatoru Augustus'un ilan ettiği "feriae Augusti" dinlenme dönemine uzanır. Bugün deniz kıyısında ya da ailece yapılan uzun öğle yemeğiyle geçirilir.
🇨🇭 İsviçre
la Svizzera italiana
İsviçre'nin güneyindeki Ticino kantonu ve Grigioni'nin bazı vadilerinde İtalyanca resmi dildir. Buradaki İtalyancada Almanca ve Fransızcadan geçmiş kelimeler bulunur; örneğin indirim için "azione" kullanılır. Lugano ve Bellinzona bölgenin başlıca şehirleridir.
Kaynak: İsviçre Federal Anayasası md. 4 (resmî diller)
🇮🇹 İtalya
i dialetti
1861'deki birleşmede nüfusun çok küçük bir bölümü standart İtalyanca konuşuyordu; dil, okul ve televizyon yoluyla ülke geneline yayıldı. Napoletano, Siciliano ve Veneto gibi yerel diller bugün de canlıdır ve şarkılarda, tiyatroda kullanılır. Bir İtalyan çoğu zaman evde lehçe, iş yerinde standart İtalyanca konuşur.
🇮🇹 İtalya
la commedia dell'arte
16. yüzyılda ortaya çıkan bu gezici tiyatro geleneği, yazılı metin yerine sabit karakterler ve doğaçlamaya dayanır. Arlecchino, Pantalone ve Colombina gibi maskeli tipler kuşaklar boyunca aynı kaldı. Avrupa komedi tiyatrosunun ve modern sirk soytarılığının kaynaklarından sayılır.
🇸🇲 San Marino
la Serenissima Repubblica
San Marino, kuruluşunu 301 yılına dayandırdığı için kesintisiz varlığını sürdüren en eski cumhuriyet kabul edilir ve resmi dili İtalyancadır. Devlet, altı ayda bir seçilen iki eş devlet başkanı (Capitani Reggenti) tarafından yönetilir. Tarihî merkezi ve Titano Dağı UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir.
Kaynak: UNESCO Dünya Mirası Listesi — San Marino Tarihî Merkezi ve Titano Dağı (2008); San Marino Anayasal Nizamı
🇮🇹 İtalya
i gesti
İtalyancada el hareketleri konuşmanın süsü değil, dilbilgisel bir parçasıdır: bir soruyu, bir itirazı ya da bir uyarıyı tek başına taşıyabilir. Parmakların uçlarını birleştirerek yapılan hareket çoğunlukla "ne demek istiyorsun?" anlamına gelir. Araştırmacılar günlük konuşmada düzenli kullanılan yüzlerce hareket tarif etmiştir.